- Katılım
- 29 Nis 2023
- Mesajlar
- 1,535
- Tepkime puanı
- 2
GETAT Uygulamaları Yönetmeliği… Türk Tabipleri Birliği Merkez Konseyi ve Türk Tabipleri Birliği Uzmanlık Dernekleri Eşgüdüm Kurulu, konu hakkında şu açıklamayı yaptı
Sağlık Bakanlığı tarafından son olarak yayımlanan Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp (GETAT) Uygulamaları Yönetmeliği, sağlık hizmetlerinde bilimsel tıp yerine kanıta dayalı olmayan uygulamaları yaygınlaştırma anlamına gelmekte ve halk sağlığı, meslek etiği ve sağlık hizmetinin niteliği açısından ciddi riskler barındırmaktadır.
Sağlık Bakanlığı uzun süredir yaptığı çalışmalarla desteklediği ve yaygınlaştırmaya çalıştığı GETAT uygulamalarını geçtiğimiz yıl aile hekimliği hizmetleri içine yerleştirdi. Daha sonra Türkiye Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Enstitüsü kurarak etkinliği ve güvenliği kanıtlanmamış bu uygulamalara daha çok kamu kaynağı aktarılmasının önünü açtı. Bu alanda sertifika yöntemi ile emek gücü oluşturma gayreti içine girdi. Bu politikalarında ısrar eden Sağlık Bakanlığı, bu son yönetmelik ile GETAT uygulamalarını daha geniş alanlarda kamusal sağlık hizmetinin bir parçası haline getirmektedir. Bu uygulamaların hayata geçmesi ile hastaların doğru, etkili ve güvenli tedaviye erişim hakkı zedelenecektir.
Tıbbın temel ilkesi, bilimsel kanıta dayalı olmasıdır. GETAT uygulamalarının önemli bir bölümünün bilimsel bir temeli olmadığı bilinmektedir. Bu konuda Türk Tabipleri Birliği Sağlık Bakanlığı’ndan bilgi edinme hakkı kapsamında aşağıdaki sorulara yanıt istemiştir:
Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü’ne kaç araştırma başvurusu yapılmıştır? Başvurulardan kaç tanesine araştırma izni verilmiştir? Klinik araştırma izni verilen GETAT uygulamalarının, GETAT Uygulamaları Yönetmeliği’nde sayılan uygulama türlerine göre dağılımı nedir? Yapılan klinik araştırma sonuçları ne olmuştur? Etkili ve/veya güvenli bulunmayan uygulamalar hangileridir Etkili ve/veya güvenli bulunmayan GETAT yöntemlerinin uygulanmaması için Sağlık Bakanlığı tarafından tedbir alınmış mıdır?
Hekimlik mesleği, bilimsel ve etik sorumluluk temelinde yürütülür. Kanıta dayalı olmayan uygulamaların teşvik edilmesi, hastalara zarar verme riski taşıdığı gibi etik ilkeler aşındırılmaktadır. Yeni yönetmelikte eskisinden farklı olarak uygulamanın yapılacağı sağlık kuruluşu tanımı genişletilmiştir. Uygulama üniteleri arasında tıp hekimi olmayan diş sağlığı merkezleri, hekim bulundurma mecburiyeti olmayan evde sağlık hizmet birimi sıralanmış; ayrıca GETAT uygulayıcısı sorumluluğunda yapılabileceği ifade edilerek yine hekim dışı kişilerin uygulama yapabileceği pekiştirilmiştir. Diğer sağlık meslek mensuplarının mesleklerini serbest icra edebileceğine dair 2025 yılında getirilen düzenleme de düşünüldüğünde GETAT uygulamalarının hekim olmayan kişiler tarafından sağlık kuruluşları dışında yapılmasının önünde bir engel kalmadığı görülebilir. Halihazırda etkili ve güvenli olduklarına dair yeterli bilimsel veri bulunmayan, olası zararları ortaya konulmamış bu uygulamaların kamusal alanda hekim dışı sağlık personeli tarafından uygulanmasına yol açacak bu yönetmelik halk sağlığı açısından tehdit olacaktır. cYönetmelikte yer alan eğitim, sertifikasyon ve uygulama süreçleri; modern tıp eğitimine kıyasla oldukça sınırlı ve yüzeyseldir. Bu durum, sağlık hizmetinde kaliteyi düşürmekte ve hasta güvenliğini riske atmaktadır.
Türkiye’de sağlık sistemi zaten ağır bir yük altındadır. Sağlık Bakanlığı’nın kamu kaynaklarını ve sağlık emek gücünü kullanırken koruyucu sağlık hizmetlerini öncelemesi, birinci basamak sağlık hizmetlerini güçlendirmesi, nitelikli tanı ve tedavi hizmetlerini yeterli bir şekilde vermeye harcaması beklenir. GETAT uygulamalarını kamusal sağlık sistemi içine yerleştirme gayreti sağlıkta öncelikleri tersine çevirmekte, zaten yetersiz olan sağlık emek gücünü bölmekte, hastaları bilimsel tedavilerden uzaklaştırmakta, sağlık hizmetini daha da piyasalaştırmaktadır. Bu süreçte kamu kaynaklarının nasıl kullanıldığına ilişkin şeffaflık da bulunmamaktadır. Bu uygulamaların yaygınlaştırılmasının; sağlık emek gücünün dengeli dağılımında da bozulma yaratacağı aşikârdır. Sağlık sistemi planlaması; nüfusun ihtiyacına göre hekim ve sağlık çalışanı dağılımını gerektirir. Bu yönetmelik ile hekimlerin ve sağlık çalışanlarının bir kısmı bu alanlara kaydırılacak, zaten emek gücü eksiği olan alanlarda (acil, aile hekimliği, temel branşlar) açık daha da büyüyecek, sağlık hizmetinde dengesizlikler artacaktır. Kamu sağlık hizmetine erişimdeki zorluklar derinleşecektir. GETAT uygulamaları ek ücretli ve piyasaya açık alanlar olarak gelişmektedir. Sağlık hizmetine erişimdeki zorluklar, 5 dakikada muayene zorunluluğu gibi sağlık hizmetinin niteliğini bozan uygulamalar ile hastalar ne kadar etkili oldukları belli olmayan GETAT yöntemlerine mecbur bırakılmaktadır.
Türk Tabipleri Birliği olarak;
Halkın sağlığının korunması ve geliştirilmesi için, “önce zarar verme” ilkesine uygun, etik sorumlulukları yerine getiren, şeffaf bilimsel araştırmalarla etkili ve güvenli olduğu kanıtlanmış uygulamaların, bizzat kamu otoritesi tarafından kamusal sorumluluk bilinci ile hayata geçirilmesi gerekmektedir. Kamunun sağlığa ayırabildiği sınırlı ve kıymetli kaynakların bilimsel, doğru ve etkin kullanımı, sağlık hizmetlerinin doğru planlanması halk sağlığı açısından vazgeçilmezdir. Bu hassasiyetleri dikkate almayan hiçbir düzenleme toplum sağlığı açısından kabul edilemez. Bu nedenle söz konusu düzenlemeyi kabul etmiyor ve sürecin halk sağlığı adına takipçisi olacağımızı belirtiyoruz. (BSHA/ Bilim ve Sağlık Haber Ajansı)
Sağlık Bakanlığı tarafından son olarak yayımlanan Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp (GETAT) Uygulamaları Yönetmeliği, sağlık hizmetlerinde bilimsel tıp yerine kanıta dayalı olmayan uygulamaları yaygınlaştırma anlamına gelmekte ve halk sağlığı, meslek etiği ve sağlık hizmetinin niteliği açısından ciddi riskler barındırmaktadır.
Sağlık Bakanlığı uzun süredir yaptığı çalışmalarla desteklediği ve yaygınlaştırmaya çalıştığı GETAT uygulamalarını geçtiğimiz yıl aile hekimliği hizmetleri içine yerleştirdi. Daha sonra Türkiye Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Enstitüsü kurarak etkinliği ve güvenliği kanıtlanmamış bu uygulamalara daha çok kamu kaynağı aktarılmasının önünü açtı. Bu alanda sertifika yöntemi ile emek gücü oluşturma gayreti içine girdi. Bu politikalarında ısrar eden Sağlık Bakanlığı, bu son yönetmelik ile GETAT uygulamalarını daha geniş alanlarda kamusal sağlık hizmetinin bir parçası haline getirmektedir. Bu uygulamaların hayata geçmesi ile hastaların doğru, etkili ve güvenli tedaviye erişim hakkı zedelenecektir.
Tıbbın temel ilkesi, bilimsel kanıta dayalı olmasıdır. GETAT uygulamalarının önemli bir bölümünün bilimsel bir temeli olmadığı bilinmektedir. Bu konuda Türk Tabipleri Birliği Sağlık Bakanlığı’ndan bilgi edinme hakkı kapsamında aşağıdaki sorulara yanıt istemiştir:
Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü’ne kaç araştırma başvurusu yapılmıştır? Başvurulardan kaç tanesine araştırma izni verilmiştir? Klinik araştırma izni verilen GETAT uygulamalarının, GETAT Uygulamaları Yönetmeliği’nde sayılan uygulama türlerine göre dağılımı nedir? Yapılan klinik araştırma sonuçları ne olmuştur? Etkili ve/veya güvenli bulunmayan uygulamalar hangileridir Etkili ve/veya güvenli bulunmayan GETAT yöntemlerinin uygulanmaması için Sağlık Bakanlığı tarafından tedbir alınmış mıdır?
GETAT Yönetmeliği ile Kanıta Dayalı Olmayan Uygulamalar Teşvik Ediliyor
Hekimlik mesleği, bilimsel ve etik sorumluluk temelinde yürütülür. Kanıta dayalı olmayan uygulamaların teşvik edilmesi, hastalara zarar verme riski taşıdığı gibi etik ilkeler aşındırılmaktadır. Yeni yönetmelikte eskisinden farklı olarak uygulamanın yapılacağı sağlık kuruluşu tanımı genişletilmiştir. Uygulama üniteleri arasında tıp hekimi olmayan diş sağlığı merkezleri, hekim bulundurma mecburiyeti olmayan evde sağlık hizmet birimi sıralanmış; ayrıca GETAT uygulayıcısı sorumluluğunda yapılabileceği ifade edilerek yine hekim dışı kişilerin uygulama yapabileceği pekiştirilmiştir. Diğer sağlık meslek mensuplarının mesleklerini serbest icra edebileceğine dair 2025 yılında getirilen düzenleme de düşünüldüğünde GETAT uygulamalarının hekim olmayan kişiler tarafından sağlık kuruluşları dışında yapılmasının önünde bir engel kalmadığı görülebilir. Halihazırda etkili ve güvenli olduklarına dair yeterli bilimsel veri bulunmayan, olası zararları ortaya konulmamış bu uygulamaların kamusal alanda hekim dışı sağlık personeli tarafından uygulanmasına yol açacak bu yönetmelik halk sağlığı açısından tehdit olacaktır. cYönetmelikte yer alan eğitim, sertifikasyon ve uygulama süreçleri; modern tıp eğitimine kıyasla oldukça sınırlı ve yüzeyseldir. Bu durum, sağlık hizmetinde kaliteyi düşürmekte ve hasta güvenliğini riske atmaktadır.
GETAT Uygulamaları Yetersiz Olan Sağlık Emek Gücünü Bölüyor
Türkiye’de sağlık sistemi zaten ağır bir yük altındadır. Sağlık Bakanlığı’nın kamu kaynaklarını ve sağlık emek gücünü kullanırken koruyucu sağlık hizmetlerini öncelemesi, birinci basamak sağlık hizmetlerini güçlendirmesi, nitelikli tanı ve tedavi hizmetlerini yeterli bir şekilde vermeye harcaması beklenir. GETAT uygulamalarını kamusal sağlık sistemi içine yerleştirme gayreti sağlıkta öncelikleri tersine çevirmekte, zaten yetersiz olan sağlık emek gücünü bölmekte, hastaları bilimsel tedavilerden uzaklaştırmakta, sağlık hizmetini daha da piyasalaştırmaktadır. Bu süreçte kamu kaynaklarının nasıl kullanıldığına ilişkin şeffaflık da bulunmamaktadır. Bu uygulamaların yaygınlaştırılmasının; sağlık emek gücünün dengeli dağılımında da bozulma yaratacağı aşikârdır. Sağlık sistemi planlaması; nüfusun ihtiyacına göre hekim ve sağlık çalışanı dağılımını gerektirir. Bu yönetmelik ile hekimlerin ve sağlık çalışanlarının bir kısmı bu alanlara kaydırılacak, zaten emek gücü eksiği olan alanlarda (acil, aile hekimliği, temel branşlar) açık daha da büyüyecek, sağlık hizmetinde dengesizlikler artacaktır. Kamu sağlık hizmetine erişimdeki zorluklar derinleşecektir. GETAT uygulamaları ek ücretli ve piyasaya açık alanlar olarak gelişmektedir. Sağlık hizmetine erişimdeki zorluklar, 5 dakikada muayene zorunluluğu gibi sağlık hizmetinin niteliğini bozan uygulamalar ile hastalar ne kadar etkili oldukları belli olmayan GETAT yöntemlerine mecbur bırakılmaktadır.
Türk Tabipleri Birliği olarak;
- Sağlık politikalarının bilimsel kanıta dayalı olarak yeniden düzenlenmesini,
- GETAT uygulamalarının kamusal sağlık hizmeti alanlarından uzaklaştırılmasını,
- Sağlık emek gücünün etkin ve rasyonel kullanımını sağlayacak planlamaların yapılmasını,
- Hekim dışı sağlık personelinin mesleki yetkilerini aşan uygulamalar yapmasını sağlayan düzenlemelerin kaldırılmasını,
- Sağlık Bakanlığı’nın bugüne kadar GETAT kapsamında yürüttüğü çalışmaların, harcamaların ve elde edilen sonuçların kamuoyu ile şeffaf biçimde paylaşılmasını
talep ediyoruz.
Halkın sağlığının korunması ve geliştirilmesi için, “önce zarar verme” ilkesine uygun, etik sorumlulukları yerine getiren, şeffaf bilimsel araştırmalarla etkili ve güvenli olduğu kanıtlanmış uygulamaların, bizzat kamu otoritesi tarafından kamusal sorumluluk bilinci ile hayata geçirilmesi gerekmektedir. Kamunun sağlığa ayırabildiği sınırlı ve kıymetli kaynakların bilimsel, doğru ve etkin kullanımı, sağlık hizmetlerinin doğru planlanması halk sağlığı açısından vazgeçilmezdir. Bu hassasiyetleri dikkate almayan hiçbir düzenleme toplum sağlığı açısından kabul edilemez. Bu nedenle söz konusu düzenlemeyi kabul etmiyor ve sürecin halk sağlığı adına takipçisi olacağımızı belirtiyoruz. (BSHA/ Bilim ve Sağlık Haber Ajansı)
